DOPAJE

¿Y si el whisky estuviera detrás de la inspiración precisa para este artículo? ¿Tendría otro valor por ello? ¿Lo veríamos de distinta forma? ¿Habría que poner en duda su autenticidad? ¿Sería en tal caso la autoría una especie de fraude? ¿Podría llegarse a desresponsabilizarme de lo que digo? Las tenues fronteras de la subjetividad: dónde empezamos y dónde acabamos, dónde empiezan y acaban en nosotros lo natural y lo artificial. (Por cierto: en este país de opiniones crispadas hay mucho artículo que parece responsabilidad del whisky, pero ni así puede uno liberarse de sus propias palabras, no es tan fácil ser de verdad irresponsable).
Dicen que Faulkner solo bebía después de escribir, pero ni así podemos asegurar que su obra esté libre de la influencia del whisky, aunque no por eso sea menos genial. ¿Cómo serían sin el doping los poemas cantados de Joaquín Sabina? El recuento del cruce entre el doping y el arte sería innumerable, y no se le ocurriría a nadie proceder a descalificaciones estéticas por tal motivo. ¿Y qué decir de los ejecutivos que sobrellevan su estrés con algo de cocaína? Un estrés al que también se enfrentan muchos políticos, que imagino reacios a hacerse pruebas anti-doping a las puertas del Congreso de los Diputados. Y digo yo que con razón: solo a un interés morboso podrían interesarle. A los neoguardianes de las cruzadas morales que vienen.
Lo peor del caso de Marta Domínguez y los otros atletas implicados en la Operación Galgo es el brutal aprendizaje de la decepción al que se ven enfrentados tantos jóvenes, tantos niños y niñas a los que se les educa en la idea de que el deporte es un modelo de vida sana, niños para los que los deportistas son ídolos cuyos nombres brillan en grandes letras en los medios, en los estadios, en el imaginario de las ilusiones. Pero no se les habla de las servidumbres del deporte competitivo ni se pone el foco en la hipocresía del que aplaude gestas sobrehumanas y después pide cuentas y exige limpieza. El deporte recreativo y la alta competición son universos distintos sin fácil punto de encuentro. Todavía no hace tanto que el olimpismo significaba una práctica amateur del deporte, sucumbida ante la general profesionalización. Un gran espectáculo de nuestro tiempo, con dosis extremas de tecnología y merchandising. Pero es muy difícil compatibilizar la prosperidad del negocio con la pureza angelical del discurso olímpico.
Como el arte, el deporte es una lucha contra los propios límites, y cuando se trata de explorar los límites salen al paso los cantos de las sirenas: los avances de la ciencia, la presión competitiva y las facilidades del mercado ponen las tentaciones al alcance de la mano. Otra cosa es que la gran relevancia social del deporte haya llevado a su práctica competitiva a estar sujeta a una deontología cada vez más estricta, que en el caso del tráfico de sustancias dopantes cae de lleno bajo el concepto legal de “salud pública”. Así que cuidado con los mitos del deporte: muchos se mueven en el filo de las prácticas prohibidas que pueden rozar la tenue frontera entre el esfuerzo y el delito. Entre lo natural y lo artificial. Dicho sea con toda la admiración por los deportistas que se comportan con honestidad e inteligencia.

http://www.xornal.com/opinions/2010/12/15/Opinion/dopaje-deporte/2010121416591600814.html

NECESITAMOS MÁIS HETERODOXIA

 

 

Teño un colega que abandonou a tarefa de opinar sobre o mundo e deixouno por imposible. Especialmente o mundo político. Todo o que se pode dicir vólvese fume nun momento, os feitos desminten aos discursos, as referencias evaporáronse –disque nos rescoldos do Muro de Berlín.
Opinar vólvese unha tarefa con pouco sentido, tan prolífica como volátil, que rara vez alcanza a tocar o sentido dos feitos. Trátase do imperio da “doxa”, a falsa república das opinións. Así que o meu colega preferíu calar, di que xa non entende o mundo, e o mundo empéñase en non desmentilo. Eu, pola miña parte, non o teño tan claro, e ademáis, cando nos vemos e o escoito non parar de falar e opinar, penso que nunca o silencio foi unha verdadeira opción para el –para quen ten o veleño.
Unha maneira de agochar as dificultades da opinión é aterse a unha escolástica. Co Muro de Berlín había unha liña clara de demarcación entre bloques, e dentro deles dábanse estratexias de acción política que tiñan sentido nese campo de xogo, aínda que o mellor desas estratexias estivese nas liñas que cruzaban dun lado a outro, os marxismos occidentais e os antitotalitarismos do Leste. Os saltadores do Muro. En Europa occidental a democracia cristiana e a socialdemocracia aínda podían parecer diferentes, o ciclo alcista dos Estados de benestar daba para permitirse esas alegrías. Pero o marxismo, a forza transformadora máis ambiciosa do século, foi cada vez máis un catálogo de receitas que valían para todo, unha escolástica. Un cartón-pedra que xa estaba en pedazos cando o Muro se veu abaixo.
E desde entonces quedámonos coa escolástica neoliberal. Non puxemos ningún reparo á financiarización da economía e a codicia adquiríu carta de natureza. Ata que descobrimos que non só estabamos ao albur da economía financeira senón que estabamos directamente financiados por fluxos externos e ingobernabeis, xeralmente hostís. A reforma dos mercados financieros fica nun desexo piadoso que só os máis atrevidos (Obama) poñen riba da mesa, pero non hai G-20 que poida encetar a tarefa ou que queira facela (aínda que se cadra non haxa outra utopía).
Mentres tanto, para a realidade e non para a utopía, o que queda por vir é o “axuste” do benestar que esixen os “mercados”: a reforma laboral primeiro, a reforma das pensións despois, e as rebaixas da protección social ata non se sabe cando. Non me extraña que o meu colega estea defraudado coa marcha xeral das cousas.
Nesta nova realidade “flexíbel” que ninguén parece poder deter hai quen se refuxia nunha neoescolástica de andar por casa que consiste na permanente invocación ao “sentido común”, ao que pensa a xente “normal e corrente” porque é o “natural”, como gosta moitas veces de dicir Mariano Rajoy. Como programa político é no mellor dos casos un precepto baleiro, cando non unha peligrosa apelación aos sentimentos máis viscerais; sóame ás turbas saíndo das cavernas á procura dun chivo expiatorio. A brigadas de seguridade privada e persecución da heterodoxia. A mín dame medo o sentido común convertido en criterio político –aínda que fose, como dicía Descartes, a cousa mellor repartida do mundo. Creo que precisamos de máis heterodoxia, máis “sentido propio” como quería Unamuno. Direillelo ao meu colega a ver que opina.

Publicado en xornal.com

CONTRA O PENSAMENTO ÚNICO

CONTRA O PENSAMENTO ÚNICO

Artigo publicado en xornal.com

Jose Blázquez é poeta e promotor de moitas iniciativas culturais na cidade de Lugo. Unha delas é a “noite de tolos” que ven organizando cada 11 de novembro ás 11 da noite dende hai 17 anos, pola que pasan poetas, cantantes, actores, magos, humoristas, e un público variopinto que non se distingue ben dos que suben ao escenario. Como di Blázquez alí reivindícase a “tolemia” que non se debe confundir cunha tolería calquera, non é un puro descontrol senón unha ruptura creativa e expresiva. Unha forma de ir contra o pensamento único. Contra os moldes vitais ou intelectuais que tentan esclerotizar as tomas de postura singulares. Es negro e esperan que pases como tal, es heterosexual, es de dereitas ou nacionalista… da igual, o caso é poñerte unha etiqueta para saber a que aterse.
O pensamento único é unha etiqueta que se adxudica ao fundamentalismo de mercado propio das posicións neoliberais. Pero o mal que se denuncia vai máis alá da idolatría mercantilista (da que xa non quedan defensores solventes no plano das teorías aínda que siga a ser o respaldo de tantas prácticas) e apunta a toda esa laboura de etiquetado. Cada un afronta o seu camiño e nel atópase cos etiquetadotes, os inquisidores, os normalizadores. Identifícate, se queres ser alguén. Non te me vaias desviar do previsible, non saltes fóra da liña que temos marcada para ti. Compórtate como branco, homosexual, de esquerdas, crente relixioso, tanto dá, o caso é saber cómo ferirte.
Analizando as formas do delirio, o meu apreciado Gilles Deleuze ten distinguido entre o desequilibrio totalitario da paranoia e o anarco da esquizofrenia, e cómo esta pode caer nun puro desfondamento ou ben acadar unha consistencia a outro nivel, o caos pode ter unha virtualidade creativa e produtiva –como a “tolemia” dos tolos de Lugo. Ciencia dos segmentos de orde xerados nun medio caótico, arte das liñas de fuga que xeran novos planos de consistencia.
Tamén falaba Deleuze das drogas, cómo é posible facer un uso produtivo e controlado delas –cousa que hoxe parece atentar contra dos hábitos da corrección política, aínda que haxa cada vez máis voces que reclaman un cambio drástico nas políticas prohibicionistas.
A corrección política tamén forma parte da obsesión normalizadora –esa que convirte nun problema moral as bufonadas dun personaxe como Sánchez Dragó. Hai que andar sempre co carné na boca, ter clara a filiación, levar ben á vista a bandeira cos principios. Qué aburrimento! “Horda insensible aos matices”, que dicía o admirado Nabokov. Os adorables matices que se agochan no Deus pensado polos ateos ou nas dúbidas dos crentes. As razóns que teñen os que non son coma ti. Amor dos paradoxos, carreiros que se bifurcan coma o xardín de Borges. Remedios que enveleñan e veleños que curan. Matices que desfán o pensamento único e non deixan ler o que pon nas etiquetas.